Օրենսդրական փոփոխություններ. Աշխատանքային պայմանագրերի թվայնացում

Վերջին օրենսդրական փոփոխությունների արդյունքում Հայաստանում ներդրվել է կենտրոնացված թվային համակարգի միջոցով աշխատանքային պայմանագրերի ձևակերպման մեխանիզմ։ 

Նոր կարգավորումները սահմանում են պայմանագրերի թվայնացման ստանդարտացված մոտեցում, որը փուլ առ փուլ կգործարկվի առաջիկա երկու տարիների ընթացքում։

Համակարգի գործարկման սկիզբը.

Ըստ Աշխատանքային օրենսգրքի փոփոխությունների՝ պայմանագրերի թվայնացման համակարգի կիրառումը կանցնի երկու փուլով․

• 2025 թվականի հուլիսի 1-ից գործատուները հնարավորություն կունենան աշխատանքային պայմանագրերը կնքել, փոփոխել կամ լուծել նոր թվային համակարգի միջոցով՝ կամավոր հիմունքներով։

• 2026 թվականի հունվարի 1-ից համակարգի կիրառումը կդառնա պարտադիր՝ բոլոր գործատուների և աշխատողների համար։

Պայմանագրերի կնքման գործընթացը թվային համակարգում.

1. Տվյալների մուտքագրման փուլ.

Պայմանագրի նախապատրաստումը սկսվում է գործատուի կողմից՝ մուտք գործելով ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի («ՊԵԿ») Հաշվետվությունների ներկայացման էլեկտրոնային համակարգ։ Այստեղ լրացվում են Աշխատանքային օրենսգրքով սահմանված պարտադիր դաշտերը, այդ թվում՝

• աշխատողի անուն, ազգանուն, հայրանուն,
• պաշտոնը,
• աշխատանքի վայրը,
• աշխատանքը սկսելու օրը,
• հիմնական աշխատավարձը կամ դրա որոշման ձևը,
• աշխատաժամանակի ռեժիմը,
• փորձաշրջանի պայմաններ՝ ըստ անհրաժեշտության։

2. Հավելյալ պայմանների ներառման հնարավորություն.

Բացի հիմնական դրույթներից, գործատուն հնարավորություն կունենա պայմանագրում ներառել հավելյալ դրույթներ և հավելվածներ, օրինակ՝ հեռավար աշխատանքի, պատասխանատվության, գաղտնիության, մտավոր սեփականության իրավունքի վերաբերյալ։

3. Ստորագրում.

Լրացված և համակարգի կողմից գեներացվող պայմանագիրը նախ էլեկտրոնային հարթակում ստորագրվում է գործատուի կամ նրա լիազորված անձի կողմից։ 

Այնուհետև ստորագրված փաստաթուղթն արտացոլվելու է ՊԵԿ ֆիզիկական անձանց էլեկտրոնային ծառայությունների միասնական հարթակի (https://self-portal.taxservice.am) համապատասխան էջում, որին ՀՀ քաղաքացիները հասանելիություն կունենան «Ես եմ» ազգային նույնականացման հարթակի (նույնականացման քարտի կամ բջջային էլեկտրոնային ստորագրության միջոցով), իսկ օտարերկրացիները՝ հարկ վճարողի հաշվառման համարով և ՊԵԿ կողմից տրամադրվող մուտքանուն-գաղտնաբառով։

Աշխատողը, պայմանագրի բովանդակության վերաբերյալ առարկություն չունենալու պարագայում, պարտավոր է այն ստորագրել թվային ստորագրությամբ՝ ոչ ուշ, քան դրա ուժի մեջ մտնելու օրվան նախորդող աշխատանքային օրը։

Այսպիսով, և' գործատուի, և' ՀՀ քաղաքացի աշխատողների համար պարտադիր կլինի նույնականացման քարտում զետեղված էլեկտրոնային թվային ստորագրության կամ բջջային էլեկտրոնային թվային ստորագրության, իսկ օտարերկրացի աշխատողների համար՝ այլ էլեկտրոնային թվային ստորագրության (օրինակ՝ CoSign) առկայությունը։ 

Ի՞նչ տեղի է ունենում ստորագրումից հետո.

Պայմանագիրը երկկողմանի ստորագրումից հետո՝

• Համակարգն ինքնաշխատ ձևավորում է գրանցման հայտ,
• Ձևավորված հայտը ստուգելուց հետո գործատուն այն հանձնում է ՊԵԿ,
• Համապատասխան տվյալները հաշվառվում են հարկային մարմնում։

Նման կարգ կիրառվում է նաև պայմանագրի փոփոխման կամ լուծման ժամանակ՝ երբ կա համապատասխան համաձայնագիր կամ գործատուի իրավական ակտ։

Կողմերի հասանելիությունը և համակարգը վերահսկող մարմինները.

Կառավարության որոշման համաձայն համակարգն ապահովելու է միայն օրենսդրությամբ սահմանված կողմերի և մարմինների հասանելիություն.

Ի՞նչ քայլեր կարելի է ձեռնարկել.

Թվային պայմանագրերի կիրառման պարտադիր փուլին անցումից առաջ գործատուները կարող են դիտարկել հետևյալ միջոցառումները՝

• ապահովել թվային ստորագրությունների առկայություն բոլոր ստորագրող անձանց համար,

• վերանայել պայմանագրերի ձևաչափերը՝ համակարգի կառուցվածքին համապատասխանեցնելու նպատակով,

• սահմանել ներքին ընթացակարգ՝ պայմանագրերի մուտքագրման, վերահսկման և փաստաթղթաշրջանառության համար։

Կարևոր է նաև հիշել, որ մինչև 2026 թվականի դեկտեմբերի 31-ը ներառյալ պետք է թվայնացվեն նաև այն գործող աշխատանքային պայմանագրերը, որոնք չեն կնքվել թվային համակարգի միջոցով։